Polityki dostępu do wiedzy: ABAC/RBAC dla RAG i GraphRAG
To, co jest dowodem w odpowiedzi, jest jednocześnie udostępnieniem informacji. Dlatego polityka dostępu musi być częścią retrieval i cytowań — bez wyjątków, poza wyjątkami formalnie rejestrowanymi.
Dlaczego polityki dostępu są częścią RAG
W systemach opartych o retrieval „wyciek” nie musi być bezpośredni. Wystarczy, że model dostanie fragment, którego użytkownik nie powinien zobaczyć, a potem zsyntetyzuje odpowiedź. Dlatego polityki dostępu muszą działać przed rerankiem i przed generacją.
RBAC vs ABAC (praktyczna różnica)
- RBAC: role użytkownika decydują o dostępie do całych kolekcji (prościej, szybciej).
- ABAC: reguły oparte o atrybuty (dział, kraj, typ klienta, poziom umowy) – dokładniejsze.
- Hybryda: RBAC na kolekcji, ABAC na dokumencie/chunku.
GraphRAG: polityki na węzłach i krawędziach
W GraphRAG wrażliwe mogą być nie tylko dokumenty, ale i relacje. Praktyka: oznaczaj ACL na węzłach (encje) oraz na krawędziach (relacje), a następnie filtruj subgraf przed „walkiem” lub zapytaniem.
Checklista wdrożeniowa
- Filtr ACL przed retrieval i przed rerankiem (nie po).
- Doc@ver i metadane w odpowiedzi (dowodowość i audyt).
- Testy: scenariusze „deny” w golden set (użytkownik bez uprawnień).
- Rejestr wyjątków: każde obejście polityki musi mieć ownera i termin wygaśnięcia.
Operacyjny skrót
Ten rozdział należy do rodziny Wiedza i źródła i ma formę Standard. Poniższe dopowiedzenie ma jeden cel: przełożyć treść na działania, które da się wdrożyć, zmierzyć i utrzymać.
Checklista
- Ustal SSOT i hierarchię źródeł (co jest kanoniczne, co pomocnicze).
- Zaprojektuj retrieval: filtry, hybryda (keyword+semantics), reranking.
- Wprowadź cytowania i atrybucję (proweniencja w odpowiedzi).
- Zadbaj o świeżość i konflikty źródeł (zasady rozstrzygania).
- Monitoruj jakość retrieval (trafność, pokrycie, dryft).
- Zastosuj uprawnienia, redakcję danych i logowanie zapytań.
Najczęstsze pułapki
- RAG bez cytowań – nie da się audytować, skąd wzięła się teza.
- Chunking „na oko” – zbyt duże lub zbyt małe fragmenty psują trafność.
- Brak polityki świeżości – model miesza stare i nowe wersje informacji.
- Ignorowanie uprawnień – wycieki danych przez zbyt szeroki kontekst.
Artefakty w Luage
Standard działa dopiero wtedy, gdy ma właściciela, wersję, ślad (trace) oraz test regresyjny.
Szkielet „context packet” (źródła + zasady)
context_packet: support.reply@v3
sources:
- id: kb:refund_policy
version: 1.7
cite_as: "[1]"
- id: kb:pricing
version: 3.2
cite_as: "[2]"
rules:
- "Każde twierdzenie faktograficzne musi mieć cytowanie"
- "Gdy źródła są sprzeczne → wybierz SSOT i pokaż konflikt"
Źródła i reguły to „kontrakt prawdy” – bez tego rośnie ryzyko halucynacji.
- Deny‑by‑default na każdym PEP.
- Jedna polityka dla retrieval i cytowań.
- Audit trail: trace_id + powody odrzuceń.
- Wyjątki tylko czasowe i jawne.
